Yürütme · YÖNETMELİKLER
İstilacı Yabancı Türlerin Girişinin ve Yayılmasının Önlenmesi ile Yönetimi Hakkında Yönetmelik
21 Şubat 2026 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 33175
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
İSTİLACI YABANCI TÜRLERİN GİRİŞİNİN VE YAYILMASININ
ÖNLENMESİ İLE YÖNETİMİ HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; istilacı yabancı türlerin biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan sağlığı üzerinde meydana getirebileceği olumsuz etkilerin önlenmesi, azaltılması veya en aza indirilmesi için ülkeye girişlerine ve yayılmalarına dair tedbirler ile yönetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, karasal ve sucul istilacı yabancı türlerin kasıtlı veya kasıtsız girişinin ve yayılımının önlenmesi ile yönetimine ilişkin usul ve esasları kapsar.
(2) Bu Yönetmelik;
a) İnsan müdahalesi olmadan, ekolojik koşullar veya iklim değişikliği sebebiyle doğal yayılış alanını değiştiren türleri,
b) 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanununda tanımlanan genetiği değiştirilmiş organizmaları,
c) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununda tanımlanan hayvan hastalıklarına yol açan patojenleri,
ç) 5996 sayılı Kanunda tanımlanan bitki veya bitkisel ürünlere zarar veren organizmaları,
d) 5996 sayılı Kanunda tanımlanan bitki koruma ürünlerinde kullanılmak üzere üretilen veya ithal edilen mikroorganizmaları,
e) 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde avcılığı, yetiştiriciliği ve ticareti yapılan türlerden, risk değerlendirmesi neticesinde biyolojik çeşitliliği ve ilgili ekosistem hizmetlerini tehdit etmediği veya olumsuz etkilemediği tespit edilen türleri,
f) 31/12/2009 tarihli ve 27449 dördüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Biyosidal Ürünler Yönetmeliği kapsamında biyosidal ürünlerde kullanılmak üzere üretilen veya ithal edilen mikroorganizmaları,
kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 29/8/1996 tarihli ve 4177 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, 27/9/1994 tarihli ve 4041 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Nesli Tehlike Altında Olan Yabanî Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme ve 9/1/1984 tarihli ve 84/7601 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Doğal Yaşama Ortamlarının Korunması Sözleşmesi, 1380 sayılı Kanunun 1 inci maddesi, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 9 uncu maddesi, 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununun 4 üncü maddesi, 5996 sayılı Kanunun 10 uncu, 15 inci ve 34 üncü maddeleri ile 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 792/Z maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Araştırma: İstilacı yabancı türlerin istilacı özelliklerinin yanı sıra üremeleri için gerekli genetik özelliklerin tanımlanması, karakterizasyonu ve izolasyonunun ilk aşamalarını içeren, yeni bilimsel bulgular elde etmek veya yeni ürünler geliştirmek amacıyla düzenlenmiş koşullar altında yapılan, tanımlayıcı veya deneysel çalışmaları,
b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
c) Bilimsel kanıt: Üniversiteler ile araştırma kurum ve kuruluşları tarafından, gözlem ve deneye dayanarak bilimsel yöntemlerle elde edilmiş kesin bilgiyi,
ç) Biyolojik çeşitlilik: Karasal ve sucul ekosistemler ve parçası oldukları tüm diğer yaşam ortamları dâhil olmak üzere tüm kaynaklardaki canlı organizmalar arasındaki çeşitlilik ile bu türlerin kendi içerisindeki genetik çeşitliliği ve ekosistemler arasındaki çeşitliliği,
d) Danışma grupları: Sucul İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu ile Karasal İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grubunu,
e) Ekosistem hizmetleri: Ekosistemlerin doğrudan ya da dolaylı olarak insan refahına olan katkılarını,
f) Erken tespit: Geniş alanlara yayılmadan önce istilacı yabancı türlere ait bir veya birkaç bireyin varlığının doğrulanmasını,
g) Eylemsizlik maliyeti: Müdahale yapılmaması veya sınırlı müdahale edilmesi halinde doğacak zararın parasal olarak ifade edilmesini,
ğ) Fayda-maliyet analizi: Faaliyetin gerçekleştirilmesi için gereken maliyetin, elde edilecek faydalarla karşılaştırılmasını sağlayan fayda ölçüm yöntemini,
h) Geliş yolları: İstilacı yabancı türlerin girişlerinin ve yayılmalarının rota ve mekanizmalarını,
ı) Geliş yolları eylem planı: İstilacı yabancı türlerin girişlerinin ve yayılmalarının rota ve mekanizmalarını içeren eylem planını,
i) Genel Müdürlük: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünü,
j) Geniş yayılımlı istilacı yabancı tür: Popülasyonunun uyum sağlama aşamasının ötesine geçip kendini idame ettiren, hayatta kalabileceği ve üreyebileceği potansiyel yayılış alanının büyük bir bölümünü işgal eden istilacı yabancı türü,
k) Giriş yapma: İnsan müdahalesi sonucu bir türün kendi doğal yayılışı dışındaki hareketini,