Yürütme · YÖNETMELİKLER
Hava Trafik Kontrolörü Lisans ve Derecelendirme Yönetmeliği (SHY ATCO)
18 Şubat 2025 SALI
Resmî Gazete
Sayı : 32817
YÖNETMELİK
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden:
HAVA TRAFİK KONTROLÖRÜ LİSANS VE DERECELENDİRME
YÖNETMELİĞİ (SHY ATCO)
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, hava trafiğinin emniyetli, düzenli ve hızlı akışını temel alan hava trafik kontrol hizmetlerinin etkinliğini sağlamak için Türk hava sahası, havalimanı ve meydanlarında çalışmakta olan sivil hava trafik kontrol hizmetlerinde görev alan hava trafik kontrol personeli ile hava trafik kontrolörü lisansı alacak kişilerin sahip olması gereken sağlık, eğitim ve uzmanlık şartlarının belirlenmesine, lisans, sertifika ve derecelerinin verilmesine, muhafaza edilmesine, yenilenmesine, askıya alınmasına veya iptal edilmesine ilişkin esasların düzenlenmesi ve emniyet standartlarının muhafaza edilerek geliştirilmesini sağlamaktır.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü, sivil hava trafik kontrol hizmetlerindeki hava trafik kontrolörlüğü için gerekli lisans, derece veya sertifika almış, alacak, temdit edecek veya yenileyecek kişileri ve bunlara eğitim veren veya bünyelerinde bulunduran kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 41 inci ve 46 ncı maddeleri, 5/6/1945 tarihli ve 4749 sayılı Şikago'da 7 Aralık 1944 Tarihinde Akit ve İmza Edilmiş Olan Milletlerarası Sivil Havacılık Anlaşması ile Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin Onanması Hakkında Kanun ile yürürlüğe girmiş olan Şikago Sözleşmesinin 1 inci eki ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437 nci ve 441 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aletli meydan kontrol derecesi: Aletli yaklaşma ve kalkış usulleri bulunan ve yaklaşma kontrol hizmetinin bir yaklaşma kontrol ünitesi ya da bir saha kontrol merkezi tarafından verildiği havalimanlarında çalışan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken dereceyi,
b) Asistan hava trafik kontrolörü: Geçerli bir hava trafik kontrolörü lisansına sahip olan ve derecesi bulunmayan, bir hava trafik kontrolörü nezaretinde hava trafik kontrol hizmetlerinin yürütülmesine yardım eden personeli,
c) Değerlendirme: Hava trafik kontrolörlerinin ya da eğitim sürecinde yer alan bir öğrencinin göstermiş olduğu teorik ve pratik nitelikleri ölçme yöntemini,
ç) Derece: Lisansa veya lisansa bağlı belgelere işlenen ve lisansa ait özel koşulları, ayrıcalıkları ve kısıtlamaları belirten yetkilendirmeyi,
d) Derece onayı: Hava trafik kontrol lisansına işlenen ve söz konusu derece ile ilgili özel şartları, ayrıcalıkları ve sınırlamaları belirten yetkilendirmeyi,
e) EUROCONTROL: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatını,
f) Geçerlilik: Bir lisansın, sertifikanın veya derecenin yürürlükte kalabilmesi için yerine getirilmesi gereken şartları,
g) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,
ğ) Görerek meydan kontrol derecesi: Aletli iniş, kalkış usulleri bulunmayan ve yaklaşma kontrol hizmetinin verilmediği ya da bir başka hava trafik kontrol ünitesi tarafından da bu hizmetin sağlanmadığı, sadece görerek şartlardaki trafiklere hizmet veren hava meydanlarında çalışan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken dereceyi,
h) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı: Hizmet verdikleri havaalanı veya ünite ile sınırlı olmak üzere, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca veya ilgili mevzuat uyarınca hava seyrüsefer hizmeti sağlama yetkisi verilmiş kurum ve kuruluşları,
ı) Hava trafiği: Uçuşta veya bir meydanın manevra sahası üzerinde hareket eden hava araçlarının tamamını,
i) Hava trafik kontrol hizmeti: Hava araçlarının manevra sahası üzerinde veya uçuşun herhangi bir safhasında birbirleriyle ve manialarla çarpışmalarını önlemek; hızlı ve düzenli hava trafik akışını sağlamak amacıyla verilen hizmeti,
j) Hava trafik kontrolör lisansı: Temel hava trafik kontrol kursunu başarıyla tamamladıktan sonra canlı trafikte işbaşı eğitimini tamamlayan ve hava trafik kontrol lisans sınavında başarılı olmuş kişilere Genel Müdürlükçe verilen ve Ek-1’e göre hazırlanan belgeyi,
k) Hava trafik başkontrolörü: Bu Yönetmelikte belirtilen şartları sağlayarak hava trafik başkontrolörlüğü sınavına girmeye hak kazanan ve sınavda başarılı olması sonucunda hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından atanan kişiyi,
l) Hava trafik kontrol personeli: Stajyer hava trafik kontrolörü, asistan hava trafik kontrolörü, hava trafik kontrolörü ve hava trafik başkontrolörünü,
m) Hava trafik kontrolörü: Hava trafik kontrolör lisansına sahip ve bu lisansa işlenmiş derece veya derecelerin verdiği yetkiler kapsamında hava trafik kontrol hizmeti veren kişiyi,
n) Hava trafik hizmetleri: Uçuş bilgi hizmeti, ikaz hizmeti, hava trafik tavsiye hizmeti ve saha kontrol hizmeti, yaklaşma kontrol hizmeti, meydan kontrol hizmetinden oluşan hava trafik kontrol hizmeti için kullanılan genel terimi,
o) Hava trafik kontrolörü (Değerlendirme uzmanı): Hava trafik kontrolörlerinin almış oldukları eğitim ve derece gereklilikleri doğrultusunda mesleki yeterliliklerine ilişkin gösterdikleri performansla ilgili değerlendirmeler yapmak ve tespit ettiği hususlar hakkında raporları ünite yönetimine sunmak üzere görevlendirilen personeli,
ö) Hava trafik kontrolörü (HTY uzmanı): Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı merkez teşkilatı ile Genel Müdürlükte hava trafik kontrol hizmetleriyle ilgili konularda çalışmalar yapan ve hava trafik hizmetlerinin emniyetli ve düzenli olarak gerçekleştirilmesi amacıyla ulusal ve uluslarası kurum ve kuruluşlarla gerekli koordinasyonu yürüten hava trafik kontrolörünü,
p) Hava trafik kontrolörü (Operasyonel uzman): HTK ünitelerinde hava trafik kontrol hizmetlerine yönelik hava trafik akış idaresi, slot koordinasyon, sivil-asker koordinasyon, NOTAM işlemleri, anlaşma mektubu ve protokol, ekip planlama, emniyet ve kalite sistemi, hava hadiseleri raporlama ve inceleme, hava trafik kontrol sistem destek ve eğitim ünitelerinde görev yapan hava trafik kontrolörünü,
r) HTK: Hava trafik kontrolünü,
s) HTY: Hava trafik yönetimini,
ş) HTY uzmanı: Hava trafik yönetimi uzmanını,