Yürütme · YÖNETMELİKLER
Arı Zehrinin Toplanmasına İlişkin Yönetmelik
3 Temmuz 2026 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 33299
YÖNETMELİK
Tarım ve Orman Bakanlığından:
ARI ZEHRİNİN TOPLANMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; arı zehri işletmelerinin, sözleşmeli üretim kapsamında, arı zehri üreticilerinden tekniğine uygun, izlenebilir ve denetimli şekilde ham arı zehri temin etmelerini sağlamaktır.
(2) Bu Yönetmelik; bal arılarından ham arı zehri toplanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 6 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) AKS: Arıcılık Kayıt Sistemini,
b) Arı zehri: Apis mellifera türü bal arılarının zehir salgı bezlerinde üretilen ve zehir keselerinde depolanan protein ve peptid ağırlıklı doğal bir dış salgı ürününü,
c) Arı zehri toplama aparatı: Arıların sokma davranışını tetikleyerek arıların keselerinde bulunan zehrin arıya ve koloniye zarar vermeden salgılanmasına ve toplanmasına elverişli aparatı,
ç) Arı Zehri Toplama Sertifikası: Bakanlıkça düzenlenen Arı Zehri Toplama Eğitim programlarına katılarak başarılı olan arıcılara verilen sertifikayı,
d) Arı zehri üreticisi: Arı zehri işletmesine bağlı ya da sözleşme yapmış ve Arı Zehri Toplama Sertifikası almış AKS’ye kayıtlı arı yetiştiricisini,
e) Arı zehri işletmesi: Bakanlıktan arı zehri toplama/işleme izni alan işletme, müessese veya merkez birliğini,
f) Arılık: Üretim faaliyetinde kullanılan arılı kovan ve ekipmanların bulunduğu açık ya da kapalı tesis/alanları,
g) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
ğ) Birlik: Merkez birliği tarafından arı zehri üreticisi ile sözleşme yapma yetkisi verilen, 5996 sayılı Kanun ve 29/6/2004 tarihli ve 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu ile kurulmuş arıcı örgütlerini,
h) Ekotip: Coğrafik bölgelerin geçiş kısımlarına doğal olarak uyum sağlamış arı genotipini,
ı) HAYGEM: Hayvancılık Genel Müdürlüğünü,
i) Irk: Orijinini sınırları belli bir coğrafik bölgeden alan, ortak morfolojik, genetik, davranış ve fizyolojik özelliklere sahip alt türü,
j) Koloni: Yumurtlayan ana arısı bulunan, 3-4 çerçevesi açık ve kapalı yavrulu alana sahip en az 7-8 arılı çerçevede koloni faaliyetlerinin sürdürüldüğü arı ailesini,
k) Merkez birliği: Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği ve Bal Üreticileri Merkez Birliğini,
l) Müessese: Bünyesinde arıcılık birimi bulunan üniversite, araştırma enstitüleri ve Kafkas Arısı Üretim, Eğitim ve Gen Merkezi Müdürlüğünü,
m) Sözleşmeli üretim: Üretici ve alıcı arasında karşılıklı menfaat esaslarına dayalı olarak yazılı akitlerle yürütülen tarımsal üretim şeklini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Arı Zehrinin Toplanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Arı zehri toplama aparatı ve özellikleri
MADDE 4- (1) Arı zehri toplama aparatının aşağıda belirtilen nitelikleri taşıması zorunludur:
a) Arı zehri aparatı ve kazıma aleti zehrin fiziksel ve biyokimyasal yapısını olumsuz yönde etkilemeyecek malzemeden imal edilir.
b) Aparatın telleri üzerinde 12-30 volt arası gerilim, 50-1000 Hz arası sinyal frekansı, 2-3 saniye titreşim süresi ve 3-6 saniye duraklama süresi bulunur. Kullanılan aparatların, yüksek gerilim ve sinyal frekansları içermesi nedeniyle, arıların doğal yaşam süreçlerine zarar vermeyecek ve ölümlerine neden olmayacak nitelikte olması gerekir.
c) Aparatın cam levhası üzerinde, aralıkları 0,5 cm, kalınlıkları 0,5-1,5 mm olan teller, zehrin özelliklerini etkilemeyecek arıya zarar vermeyecek alaşımlardan yapılır.
Arı zehrinin toplanması